Gãy tay kiêng ăn gì để xương nhanh liền và phục hồi tốt hơn?

Ăn uống hợp lý giúp cơ thể có đủ nguyên liệu tái tạo mô xương, cơ và da sau chấn thương. Gãy tay kiêng ăn gì là vấn đề được nhiều độc giả của bintliffsogunquit.com quan tâm, nhất là khi người bệnh vừa bó bột hoặc phẫu thuật kết hợp xương. 

Thực tế, không có một món ăn đơn lẻ quyết định tốc độ liền xương; điều quan trọng là hạn chế rượu bia, thực phẩm nghèo dinh dưỡng và tránh kiêng khem quá mức.

Quá trình liền xương cần những dưỡng chất nào?

Sau khi xương gãy, cơ thể không chỉ “dán” hai đầu xương lại với nhau. Quá trình phục hồi trải qua nhiều giai đoạn gồm hình thành cục máu đông, phản ứng viêm, tạo mô sụn, khoáng hóa can xương và tái cấu trúc xương. Muốn các giai đoạn này diễn ra thuận lợi, cơ thể cần đủ năng lượng, protein, canxi, vitamin D, vitamin C và nhiều vi chất khác.

Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ cho biết một chế độ ăn cân đối, cung cấp protein, canxi, vitamin C và vitamin D, là yếu tố cần thiết cho quá trình lành xương. Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi, trong khi protein và vitamin C tham gia tạo mô liên kết, collagen và phục hồi vết thương.

Vì vậy, câu hỏi bị gãy tay kiêng ăn gì không nên được hiểu là phải loại bỏ hàng loạt thực phẩm. Mục tiêu đúng hơn là hạn chế những thứ có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe xương hoặc khiến khẩu phần mất cân đối.

Gãy tay kiêng ăn gì để không làm chậm phục hồi?

Người bị gãy xương không cần áp dụng chế độ kiêng khem cực đoan. Tuy nhiên, một số nhóm thực phẩm và đồ uống dưới đây nên được hạn chế trong thời gian điều trị.

a. Rượu bia cần hạn chế tối đa

Rượu bia là nhóm đáng lưu ý nhất khi tìm hiểu gãy tay không nên ăn gì. Uống nhiều rượu có thể tác động bất lợi đến tế bào tạo xương, làm suy giảm chất lượng xương và tăng nguy cơ chấn thương thêm do mất thăng bằng.

Các hướng dẫn chăm sóc người gãy xương của NHS khuyến cáo hạn chế rượu trong thời gian hồi phục. Nghiên cứu cũng ghi nhận lạm dụng rượu liên quan đến thời gian liền xương kéo dài, dù mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc lượng uống, thời gian sử dụng và tình trạng sức khỏe mỗi người.

Nếu đang dùng thuốc giảm đau, thuốc chống đông hoặc kháng sinh sau phẫu thuật, người bệnh càng không nên tự uống rượu vì có thể làm tăng tác dụng phụ hoặc tương tác thuốc.

b. Thức ăn quá mặn

Muối không làm xương “không thể liền”, nhưng khẩu phần chứa quá nhiều natri có thể làm tăng lượng canxi bài tiết qua nước tiểu ở một số người. Vì thế, người bệnh nên ăn nhạt vừa phải thay vì loại bỏ hoàn toàn muối.

Những thực phẩm nên hạn chế bao gồm:

• Dưa cà muối, cá khô và mắm quá mặn.

• Mì ăn liền, đồ hộp và thịt nguội.

• Xúc xích, thịt xông khói và đồ ăn chế biến sẵn.

• Các loại sốt đóng chai có hàm lượng natri cao.

Việc giảm thực phẩm quá mặn còn giúp hạn chế giữ nước, đặc biệt hữu ích khi tay đang sưng sau chấn thương hoặc phẫu thuật.

c. Nước ngọt và thực phẩm chứa nhiều đường

Nước ngọt không trực tiếp “rút canxi khỏi xương” theo cách thường được mô tả trên mạng. Vấn đề lớn hơn là nước ngọt và bánh kẹo cung cấp nhiều đường nhưng ít protein, vitamin và khoáng chất. Nếu sử dụng thường xuyên, chúng có thể thay thế sữa, nước lọc, trái cây hoặc các bữa ăn giàu dưỡng chất.

Một số nghiên cứu quan sát cho thấy thói quen dùng nhiều đồ uống có đường và caffeine có liên quan đến sức khỏe xương kém hơn, nhưng chưa đủ để khẳng định một lon nước có ga sẽ trực tiếp làm chậm liền xương.

Do đó, người bệnh nên hạn chế:

• Nước tăng lực và nước ngọt có ga.

• Trà sữa nhiều đường.

• Bánh ngọt, kẹo và kem.

• Ngũ cốc ăn sáng chứa nhiều đường.

4. Cà phê và trà đặc

Caffeine có thể làm tăng nhẹ lượng canxi bài tiết, nhưng ảnh hưởng này thường nhỏ nếu chế độ ăn cung cấp đủ canxi. Các nghiên cứu về caffeine và sức khỏe xương cho kết quả chưa hoàn toàn thống nhất; lượng vừa phải không được chứng minh là gây hại rõ rệt ở người có khẩu phần canxi đầy đủ.

Vì vậy, người bị gãy tay không nhất thiết phải bỏ hoàn toàn cà phê. Tuy nhiên, nên tránh uống quá nhiều, không dùng thay bữa sáng và hạn chế vào buổi tối để bảo đảm giấc ngủ. Ngủ đủ giúp điều hòa miễn dịch, giảm căng thẳng và hỗ trợ quá trình hồi phục chung.

5. Đồ chiên rán và thức ăn nhanh

Đồ chiên rán không phải “độc dược của xương”, nhưng thường chứa nhiều năng lượng, natri và chất béo trong khi thiếu vitamin, khoáng chất và chất xơ. Ăn quá thường xuyên dễ khiến người bệnh no giả, không còn khẩu phần cho cá, thịt nạc, sữa, đậu và rau xanh.

Khi tìm kiếm tin tức mới nhất về dinh dưỡng sau gãy xương, người đọc nên cảnh giác với những danh sách cấm ăn kéo dài. Xương cần nguyên liệu để xây dựng; khẩu phần càng nghèo dinh dưỡng, “đội thợ sửa chữa” trong cơ thể càng khó làm việc.

Có cần kiêng thịt bò, rau muống, đồ nếp và hải sản?

Nhiều người được khuyên kiêng thịt bò vì sợ sẹo thâm, rau muống vì sợ sẹo lồi, đồ nếp vì sợ mưng mủ và hải sản vì lo ngứa. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng đáng tin cậy cho thấy những thực phẩm này mặc nhiên gây sẹo lồi hoặc nhiễm trùng ở tất cả người vừa phẫu thuật.

Sẹo lồi chủ yếu liên quan đến cơ địa, tiền sử cá nhân hoặc gia đình, màu da, độ tuổi, vị trí và cách vết thương lành. Các nguồn da liễu chính thống không xếp thịt bò, rau muống hay đồ nếp vào nhóm nguyên nhân đã được chứng minh gây sẹo lồi. 

Thậm chí, thịt bò và hải sản còn cung cấp protein, sắt, kẽm và các dưỡng chất cần cho phục hồi. Kiêng toàn bộ những thực phẩm này chỉ vì mục tiêu làm đẹp vết sẹo có thể khiến khẩu phần thiếu chất.

Người bệnh chỉ nên tránh khi:

• Có tiền sử dị ứng với hải sản hoặc thực phẩm cụ thể.

• Ăn món đó gây nổi mề đay, khó thở hoặc rối loạn tiêu hóa.

• Bác sĩ yêu cầu kiêng do bệnh thận, gout, đái tháo đường hoặc tình trạng riêng.

• Vết mổ có dấu hiệu nhiễm trùng cần được khám và điều trị.

Mưng mủ thường liên quan đến nhiễm khuẩn, chăm sóc vết thương hoặc tình trạng sức khỏe, không phải vì ăn một bát xôi. Nếu vết mổ đỏ lan, đau tăng, chảy dịch đục, có mùi hoặc sốt, cần liên hệ cơ sở y tế thay vì chỉ thay đổi thực đơn.

Gãy tay ăn gì để xương nhanh liền?

Thay vì chỉ tập trung vào gãy tay kiêng ăn gì, người bệnh nên chủ động xây dựng khẩu phần đa dạng.

a. Thực phẩm giàu protein

Protein cung cấp axit amin để hình thành collagen, mô cơ và các cấu trúc nâng đỡ xương. Có thể lựa chọn:

• Thịt gà, bò, lợn, dê.

• Cá, tôm và các loại hải sản nếu không dị ứng.

• Trứng, sữa chua, sữa nhiều canxi và phô mai.

• Đậu phụ, đậu nành, đậu xanh và đậu lăng.

b. Thực phẩm giàu canxi

Canxi là khoáng chất quan trọng trong quá trình khoáng hóa xương. Thiếu canxi kéo dài có thể làm giảm sức mạnh của xương.

Nguồn canxi phù hợp gồm:

• Sữa, sữa chua và phô mai.

• Cá nhỏ ăn cả xương.

• Đậu phụ có bổ sung canxi.

• Vừng, các loại đậu, hạnh nhân.

• Rau cải xanh, cải xoăn và súp lơ xanh.

c. Vitamin D và vitamin C

Vitamin D giúp hấp thu canxi, còn vitamin C cần cho quá trình tổng hợp collagen. Người bệnh có thể bổ sung vitamin D từ cá béo, lòng đỏ trứng, thực phẩm tăng cường vi chất và ánh nắng phù hợp; vitamin C có nhiều trong cam, bưởi, ổi, kiwi, ớt chuông và rau xanh.

Không nên tự uống canxi hoặc vitamin D liều cao khi chưa có chỉ định. Dùng quá mức có thể gây táo bón, tăng canxi máu hoặc sỏi thận ở người có nguy cơ.

Những yếu tố quan trọng hơn việc kiêng một món ăn

Ngoài chế độ dinh dưỡng, tốc độ liền xương còn phụ thuộc loại gãy, mức độ di lệch, tuổi, tuần hoàn máu, bệnh nền, cách cố định xương và việc tuân thủ tái khám.

Người bệnh cần:

• Không tự tháo bột hoặc vận động quá mức.

• Giữ bột khô, sạch và không đưa vật vào trong bột để gãi.

• Tái khám và chụp X-quang theo lịch chỉ định.

• Tập vận động các khớp được phép theo hướng dẫn.

• Kiểm soát đường huyết tốt.

• Ngừng hút thuốc lá.

Hút thuốc là một yếu tố nguy cơ rõ ràng hơn nhiều so với chuyện ăn rau muống hay thịt bò. Phân tích tổng hợp trên hàng trăm nghìn trường hợp cho thấy người hút thuốc có tỷ lệ chậm liền, không liền xương và nhiễm trùng sâu cao hơn người không hút thuốc.

Lời kết

Gãy tay kiêng ăn gì không đồng nghĩa phải loại bỏ thịt bò, rau muống, đồ nếp hay hải sản một cách máy móc. Người bệnh nên hạn chế rượu bia, thức ăn quá mặn, đồ uống nhiều đường và thực phẩm nghèo dinh dưỡng; đồng thời ăn đủ protein, canxi, vitamin D và vitamin C. 

Quan trọng hơn, cần ngừng hút thuốc, chăm sóc bột hoặc vết mổ đúng hướng dẫn và tái khám ngay khi đau tăng, sưng nhiều, tê lạnh đầu ngón hoặc chảy dịch bất thường.

Nguồn: Sưu tầm